Są to rzadkie, stanowiące < 10% wszystkich wad naczyniowych mózgu patologie, w których dochodzi do nieprawidłowego połączenia tętnic oponowych z zatokami żylnymi twardówki. W przeciwieństwie do AVM przetoki oponowe są nabyte, a pierwotną przyczyną jest wewnątrzczaszkowa zakrzepica żylna. Większość pacjentów to stanowią dorośli, najczęściej kobiety.
I. Epidemiologia i patofizjologia
Są to rzadkie, stanowiące < 10% wszystkich wad naczyniowych mózgu patologie, w których dochodzi do nieprawidłowego połączenia tętnic oponowych z zatokami żylnymi twardówki. W przeciwieństwie do AVM przetoki oponowe są nabyte, a pierwotną przyczyną jest wewnątrzczaszkowa zakrzepica żylna. Większość pacjentów to stanowią dorośli, najczęściej kobiety.
II. Objawy kliniczne i rozpoznanie kliniczne
Głównym objawem przetoki jest pulsujący szum subiektywnie odczuwany przez pacjenta, nierzadko słyszalny obiektywnie, gdy występuje przetoka pomiędzy tętnicą szyjną wewnętrzną a zatoką jamistą (tzw. przetoka szyjno-jamista) powstaje wytrzeszcz tętniący z przekrwieniem spojówki i upośledzeniem widzenia tożstronnym okiem. W przypadku istotnego klinicznie nadciśnienia żylnego może dojść do powstania wodogłowia. Krwawienie z przetoki występuje rzadko (w około 6,4% przypadków) i najczęściej związane jest z refluksem żylnym do żył drenujących mózgowie. Badaniem potwierdzającym obecność przetoki oponowej jest arteriografia mózgowa.
III. Sposoby oraz wyniki leczenia
Leczenie jest dobierane indywidualnie, a najczęstszą metodą jest wewnątrznaczyniowe zamknięcie przetoki, stereotaktyczna radiochirurgia, rzadziej otwarta operacja. Najefektywniejszą metodą jest embolizacja odpływów żylnych drogą wewnątrznaczyniową. Wyniki radiochirurgicznej stereotaksji są również obiecujące. Odsetek obliteracji wynosi 58-78%. Przy zastosowaniu embolizacji przed naświetlaniem można osiągnąć nawet 100 % wyleczeń.
Piśmiennictwo
1) Stereotactic radiosurgery for the treatment of dural arteriovenous fistulas involving the transverse-sigmoid sinus
Pan DHC, Chung WY, Guo WY, Wu HM, Liu KD, Shiau CY, Wang LW J Neurosurg 2002;96:823–829.
2) Stereotactic radiosurgery and particular embolization for cavernous sinus dural arteriovenous fistulae
Pollock BE, Nichols DA, Garrity JA, Gorman DA, Stafford SL Neurosurgery 1999;45:459–467.